Κάποιες ελεύθερες ρίζες οξυγόνου προστατεύουν από τον καρκίνο

Πρώτη καταχώρηση: Τρίτη, 27 Απριλίου 2021, 11:38
Κάποιες ελεύθερες ρίζες οξυγόνου προστατεύουν από τον καρκίνο

Θάνος Ξυδόπουλος

Αρχικά, οι ελεύθερες ρίζες οξυγόνου θεωρήθηκαν αποκλειστικά επιβλαβείς στο σώμα. Παράγονται, για παράδειγμα, από το κάπνισμα ή την υπεριώδη ακτινοβολία. Λόγω της υψηλής αντιδραστικότητας τους, μπορούν να βλάψουν πολλά σημαντικά μόρια στα κύτταρα, συμπεριλαμβανομένου του DNA. 

Λόγω της καταστροφικής τους επίδρασης, ωστόσο, οι ρίζες οξυγόνου παράγονται σκόπιμα από το σώμα, για παράδειγμα από ανοσοποιητικά ή πνευμονικά επιθηλιακά κύτταρα, τα οποία καταστρέφουν με αυτόν τον τρόπο τα βακτήρια και ιούς που εισβάλλουν στο σώμα. Αυτό απαιτεί σχετικά υψηλές συγκεντρώσεις ελευθέρων ριζών. Σε χαμηλές συγκεντρώσεις, από την άλλη πλευρά, οι ελεύθερες ρίζες παίζουν σημαντικό ρόλο ως μόρια σηματοδότησης. Για αυτές τις δουλειές, οι ελεύθερες ρίζες παράγονται ειδικά από μια ολόκληρη ομάδα ενζύμων.

Ένας εκπρόσωπος αυτής της ομάδας ενζύμων είναι το Nox4, το οποίο παράγει συνεχώς μικρές ποσότητες H2O2 δηλαδή υπεροξείδιο του υδρογόνου (hydrogen peroxide). Το ένζυμο Nox4 βρίσκεται σχεδόν σε όλα τα κύτταρα του σώματος, και το προϊόν του H2O2 διατηρεί μεγάλο αριθμό εξειδικευμένων λειτουργιών σηματοδότησης, συμβάλλοντας, για παράδειγμα, στην αναστολή φλεγμονωδών αντιδράσεων.

Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο Goethe της Φρανκφούρτης, με επικεφαλής την καθηγήτρια Katrin Schröder, ανακάλυψαν ότι με την παραγωγή H2O2, το Nox4 μπορεί να αποτρέψει την ανάπτυξη καρκίνου.

Εξετάστηκαν ποντίκια που δεν μπορούσαν να παράγουν Nox4 λόγω γενετικής τροποποίησης. Όταν αυτά τα ποντίκια εκτέθηκαν σε μια καρκινογόνα περιβαλλοντική τοξίνη, η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου διπλασιάστηκε. 

Οι μοριακές έρευνες έδειξαν ότι το υπεροξείδιο του υδρογόνου που σχηματίστηκε από το Nox4 διατηρεί έναν καταρράκτη μεταβολών σε εξέλιξη που εμποδίζει ορισμένες σημαντικές πρωτεΐνες σηματοδότησης (φωσφατάσες) να εισέλθουν στον κυτταρικό πυρήνα. Εάν το Nox4 και κατά συνέπεια το υπεροξείδιο του υδρογόνου απουσιάζει, αυτές οι πρωτεΐνες σηματοδότησης μεταναστεύουν στον πυρήνα του κυττάρου και η βλάβη του DNA δύσκολα αναγνωρίζεται.

Σοβαρή βλάβη στο DNA συμβαίνει στο σώμα κάθε μέρα. Τα κύτταρα αντιδρούν σε τέτοιες βλάβες στο DNA, δημιουργώντας ένα ολόκληρο ρεπερτόριο ενζύμων επιδιόρθωσης. Εάν αυτό δεν βοηθήσει, το κύτταρο ενεργοποιεί το πρόγραμμα κυτταρικού θανάτου του, ένα προληπτικό μέτρο του σώματος κατά του καρκίνου. Όταν όμως η βλάβη δεν αναγνωρίζεται, όπως συμβαίνει όταν απουσιάζει το Nox4, αναπτύσσεται καρκίνος.

Τελευταία ενημέρωση: Τρίτη, 27 Απριλίου 2021, 11:38