Προκλήσεις και προοπτικές ψηφιακών νομισμάτων από την κεντρική τράπεζα

Πρώτη καταχώρηση: Παρασκευή, 23 Απριλίου 2021, 11:13
Ερόλ Ουζέρ
Προκλήσεις και προοπτικές ψηφιακών νομισμάτων από την κεντρική τράπεζα

Του Eρόλ Ουζέρ

Αναμένουμε ότι τα ψηφιακά νομίσματα της Κεντρικής Τράπεζας θα κερδίσουν περαιτέρω δυναμική. Αυτό πιθανότατα θα προωθηθεί πρωτίστως και κυρίως από την Κίνα, η οποία αναπτύσσεται ταχύτατα με τα πιλοτικά ψηφιακά γιουάν της. Ωστόσο, το ψηφιακό γιουάν μπορεί να είναι ένα ανταγωνιστικό εργαλείο για την Κίνα μόνο εάν οι αρχές είναι διατεθειμένες να προσφέρουν περισσότερη ανωνυμία από ό,τι προσφέρουν ως τώρα. Επιπλέον, η άνοδος του ψηφιακού γιουάν είναι πιθανό να αυξήσει τον ρυθμιστικό κίνδυνο για όλα τα κρυπτονομίσματα.

Τα νομίσματα κρυπτογράφησης κυριάρχησαν στις χρηματοπιστωτικές αγορές στις αρχές του 2021, κυρίως η αδιαμφισβήτητη άνοδο του Bitcoin. Ωστόσο, το 2021 εξελίσσεται όχι μόνο σε ένα εξαιρετικό έτος για τα κρυπτονομίσματα, αλλά και σε ένα έτος δυναμικής παρουσίας των ψηφιακών νομισμάτων της Κεντρικής Τράπεζας (CBDC). Τέτοια νομίσματα είναι πιθανό να αποδειχτούν τουλάχιστον εξίσου χρήσιμα για το οικονομικό μας μέλλον όπως και τα κρυπτονομίσματα. Επιπλέον, η άνοδος των CBDC μπορεί να αυξήσει τις προϋποθέσεις για αυξημένους κυβερνητικούς περιορισμούς στα κρυπτονομίσματα.

Τα CBDC συζητούνται εδώ και αρκετά χρόνια σε πολλές χώρες και με διαφορετική συχνότητα. Ενώ εμπνέεται από την άνοδο των κρυπτονομισμάτων κρυπτογράφησης, τα CBDC διαφέρουν στο βαθμό που πρόκειται για νόμιμο χρήμα, εγγυημένο από τις αντίστοιχες κυβερνήσεις. Επίσης, δεν χρησιμοποιούν απαραίτητα τεχνολογία blockchain για την εφαρμογή τους.

Ενώ αρκετές κυβερνήσεις έχουν πειραματιστεί με τα CBDC, σε αυτό το στάδιο η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας (PBoC) ηγείται αναμφισβήτητα της αγοράς. Την χρονιά που μας πέρασε, η Κίνα έκανε ένα πολύ σημαντικό βήμα προς στην υλοποίηση ενός ψηφιακού γιουάν με το σχέδιο DCEP (Ψηφιακή Ηλεκτρονική Πληρωμή Νομίσματος). Το DCEP συνιστά το μόνο νόμιμο ψηφιακό νόμισμα στην Κίνα. Βασίζεται σε υποδομή δύο επιπέδων, σύμφωνα με την οποία οι εμπορικές τράπεζες (καθώς και οι μη τράπεζες όπως η Alibaba και η Tencent) ενεργούν ως μεσάζοντες μεταξύ των τελικών χρηστών και της Κεντρικής Τράπεζας. Μια σημαντική παράμετρος είναι ότι το ψηφιακό γιουάν δεν είναι αποκεντρωμένο κρυπτονόμισμα, αλλά λειτουργεί σε ένα κεντρικό δίκτυο που ελέγχεται από την Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας. Συνεπώς, δεν προσφέρει εγγυημένη ανωνυμία. Από τον Απρίλιο του 2020, το ψηφιακό γιουάν έχει δοκιμαστεί σε τέσσερις μεγάλες κινεζικές πόλεις. Οι κυβερνητικοί εργαζόμενοι στο Σούζου έλαβαν μέρος των μισθών τους με DCEP, το Shenzen έδωσε DCEP σε νικητές λαχειοφόρων αγορών και οι έμποροι που δέχονται ψηφιακές πληρωμές πρέπει, βάσει νόμου, να δέχονται επίσης DCEP. Οι στόχοι της Λαϊκής Τράπεζας της Κίνας είναι φιλόδοξοι. Οι κινεζικές αρχές στοχεύουν να διευρύνουν την ανάπτυξη του DCEP για να χρησιμοποιείται ευρέως και για να προλάβουν τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2022. Άλλες είκοσι οκτώ πόλεις, συμπεριλαμβανομένης της Σαγκάης, καθώς και του Πεκίνου, πρόκειται να συμμετάσχουν σε μελλοντική φάση. Το Χονγκ Κονγκ συμμετέχει επίσης σε πιλοτικό σχέδιο για διασυνοριακές πληρωμές μέσω DCEP.

Το ότι η Κεντρική Τράπεζα της Κίνας κινείται πρώτη στο ψηφιακό νόμισμα δεν είναι τυχαίο. Η υιοθέτηση των ηλεκτρονικών πληρωμών στην Κίνα έγινε με ταχύτατο ρυθμό σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην επιτυχία του WeChatPay της Tencent (του εργαλείου fintech που περιλαμβάνεται στο WeChat) αφενός, και του AliPay αφετέρου. Προφανώς, η απόφαση για τη δημιουργία CBDC συνιστούσε άμεση απάντηση στη ισχυρή θέση αυτών των εταιρειών μέσα στην κινεζική οικονομία. Στο εξωτερικό, η ανακοίνωση του ψηφιακού νομίσματος Libra από το Facebook μπορεί επίσης να βρίσκεται στο πίσω μέρος του μυαλού του Πεκίνου. Οι φιλοδοξίες και οι πρώτες επιτυχίες του ιδιωτικού τομέα αναφορικά με τα ψηφιακά νομίσματα αύξησαν την πίεση στην κινεζική κυβέρνηση να παράσχει τη δική της λύση στη ζήτηση για ψηφιακά μετρητά, κυρίως για να αποφευχθεί η εξαφάνιση των εισοδηματικών δικαιωμάτων.

Το ψηφιακό γιουάν δεν είναι απλώς μια αμυντική κίνηση της κινεζικής κυβέρνησης. Ένα ψηφιακό γιουάν είναι πολύ ελκυστικό για την κυβέρνηση για διάφορους λόγους. Καταρχάς, βοηθά την κυβέρνηση με τη μακροοικονομική διαχείριση της οικονομίας. Οι Κινέζοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είχαν πάντα στόχο να λειτουργούν με το νυστέρι και όχι με το σφυρί. Για παράδειγμα, η κυβέρνηση προτιμά την επέκταση της πίστωσης παρά τις μειώσεις επιτοκίων ως βασικό εργαλείο για τη διαχείριση της ζήτησης, όπως ήταν επίσης εμφανές κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid-19. Όταν κατά το παρελθόν κατέφευγαν σε περικοπές επιτοκίων, συχνά αυτές αποσκοπούσαν σε συγκεκριμένους κλάδους παρά σε ευρείες περικοπές που θα ωφελούσαν στο σύνολο την οικονομία. Το ψηφιακό γιουάν είναι, συνεπώς, το επόμενο λογικό βήμα σε αυτήν την πολιτική, δίνοντας στις αρχές ένα λέιζερ, το οποίο ελπίζουν ότι θα βελτιώσει περισσότερο την ακρίβεια ενός νυστεριού.

«Με ένα ψηφιακό γιουάν, η δημοσιονομική πολιτική μπορεί να στοχεύσει απευθείας σε ομάδες και λόγους που η κυβέρνηση θεωρεί ότι αξίζουν».

Θα μπορούσαν επίσης να εφαρμοστούν περιορισμοί για το που θα μπορούσε να δοθεί αυτή η υποστήριξη. Όπως, η δημοσιονομική πολιτική με λέιζερ.

Η επιθυμία για έλεγχο μπορεί να είναι εξίσου σημαντικό κίνητρο ενόσω βελτιώνεται η μακροοικονομική διαχείριση. Ο αυξανόμενος έλεγχος του συστήματος πληρωμών θα μπορούσε, επί παραδείγματι, να χρησιμοποιηθεί για τον αυστηρό περιορισμό των υπεράκτιων πληρωμών. Δεδομένου ότι οι αρχές θεωρητικά είναι σε θέση να βλέπουν κάθε συναλλαγή που χρησιμοποιεί DCEP, θα ήταν πολύ εύκολο να περιοριστεί αυτή η πτήση κεφαλαίων. Και η πτήση κεφαλαίων υπήρξε στο παρελθόν η αχίλλειος πτέρνα της κινεζικής οικονομίας. Για παράδειγμα, μετά την υποτίμηση του γιουάν το 2015, η Κίνα έχασε περίπου 1 δισεκατομμύριο δολάρια ΗΠΑ σε αποθεματικά, καθώς οι έλεγχοι κεφαλαίου παλαιού τύπου δεν ήταν αρκετά αυστηροί. Ένα ψηφιακό γιουάν θα μπορούσε με σιγουριά να αποφύγει το ενδεχόμενο να επαναληφθεί η εμπειρία του 2015 σε περίπτωση παρόμοιας κρίσης. Ο βαθμός με τον οποίο θα απαγορεύονται οι υπεράκτιες πληρωμές μπορεί εύκολα να ποικίλλει με την πάροδο του χρόνου, ανάλογα με τις ανάγκες της κινεζικής οικονομίας. Άλλες ανεπιθύμητες χρήσεις χρήματος θα μπορούσαν επίσης να αποκλειστούν, είτε επειδή συνδέονται με το έγκλημα είτε με τη διαφθορά, η οποία αποτελεί άλλο στόχο της κινεζικής κυβέρνησης τα τελευταία χρόνια.

Τέλος, ένα ψηφιακό γιουάν μπορεί επίσης να υλοποιήσει τη φιλοδοξία της κινεζικής κυβέρνησης να κερδίσει το γιουάν μερίδιο αγοράς από το αμερικανικό δολάριο. Είναι σαφές ότι η χρήση του αμερικανικού δολαρίου από την κυβέρνηση Trump ως όπλο εξωτερικής πολιτικής έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου σε όλο τον κόσμο, ιδίως στην Κίνα. Η τρέχουσα κίνηση προς τη διεθνοποίηση του γιουάν το καθιστά ήδη πιο ανταγωνιστικό, αλλά το μεγαλύτερο μέρος των διεθνών διακανονισμών συνεχίζεται ακόμη μέσω CHIPS ή SWIFT. Η πρώτη είναι αμερικάνικη εταιρεία, ενώ στη δεύτερη η πλειοψηφία των μελών του διοικητικού συμβουλίου είναι από τις ΗΠΑ ή από τους συμμάχους της.

«Μια υποδομή ψηφιακού νομίσματος θα βοηθούσε την Κίνα να αποφύγει αυτήν την εξάρτηση από τις ΗΠΑ».

Επιπλέον, η πρόωρη κίνηση προς ένα ψηφιακό νόμισμα μπορεί να είναι χρήσιμη στην προσπάθεια απόκτησης μεριδίου αγοράς από το αμερικανικό δολάριο στο βαθμό που κάνει τις πληρωμές πιο αποτελεσματικές και φθηνότερες. Ο στόχος της προσφοράς ενός ανταγωνιστή του αμερικανικού δολαρίου απαιτεί τη δημιουργία μιας διεθνούς υποδομής για το ψηφιακό γιουάν. Άρα, δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το Πεκίνο προσχώρησε πρόσφατα στην Ψηφιακή Γέφυρα Πολλαπλής Κεντρικής Τράπεζας, ένα έργο διασυνοριακών πληρωμών που ξεκίνησε από την HKMA και την Τράπεζα της Ταϊλάνδης το 2019. Φυσικά, κατά πόσο επιτυχημένη θα είναι αυτή η εκστρατεία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ανωνυμία που προτίθεται να χορηγήσει η Κίνα. Μπορεί να υπάρχει αντιστάθμιση μεταξύ της επιθυμίας ελέγχου και της επιθυμίας διεθνοποίησης του ψηφιακού γιουάν. Χωρίς κάποιο βαθμό ανωνυμίας, το ψηφιακό γιουάν είναι απίθανο να βοηθήσει στην προσπάθεια διεθνοποίησης του νόμιμου εθνικού νομίσματος.

Ένας άλλος λόγος που εξηγεί τη δημιουργία του DCEP είναι ότι θα επιτρέψει στις αρχές να καθορίσουν τα αρνητικά επιτόκια. Σε αυτό το στάδιο, αυτό είναι απίθανο για την Κίνα να αποτελεί σημαντικό κίνητρο. Σε τελική ανάλυση, η Κίνα έχει χρησιμοποιήσει το εργαλείο του επιτοκίου με φειδώ και δεν κινδυνεύει να φτάσει σύντομα στο μηδέν. Ωστόσο, οι Κινέζοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να βλέπουν μακροπρόθεσμα, και με μια γηράσκουσα κοινωνία, το σενάριο  της συνεχής πτώσης των επιτοκίων κατά τις επόμενες δεκαετίες φαντάζει εύλογο. Επομένως, η Κίνα μπορεί να διαπιστώσει ότι τα αρνητικά επιτόκια θα γίνουν τελικά ένα χρήσιμο εργαλείο για τη διαχείριση της οικονομίας της.

Τι συμβαίνει με άλλες χώρες; Σε γενικές γραμμές, οι πλουσιότερες χώρες έχουν λιγότερα κέρδη και περισσότερα από την ταχεία εισαγωγή των ψηφιακών νομισμάτων της Κεντρικής Τράπεζας. Ενώ η διοίκηση του Μπάιντεν μπορεί να είναι πιο ανοιχτή σε ένα FedCoin από ό,τι ο προκάτοχός του, δεν περιμένουμε από τις ΗΠΑ να κινηθεί πρόωρα.

«Τα κέρδη από τη μεγαλύτερη χρηματοοικονομική ενσωμάτωση και τη γενική αύξηση της αποδοτικότητας για τα συστήματα πληρωμών είναι πιθανώς χαμηλότερα σε πολλές από τις πλουσιότερες χώρες».

Και οι κίνδυνοι από την υπονόμευση του τραπεζικού συστήματος με ένα κακώς σχεδιασμένο CDBC μπορεί να είναι μεγαλύτεροι και σε αυτές τις χώρες. Επομένως, μια ευρείας κλίμακας εφαρμογή στις ΗΠΑ ή την Ευρώπη φαίνεται απίθανη, με τη Σουηδία και τη Νότια Κορέα, οι οποίες ήδη εφαρμόζουν στο λιανικό εμπόριο το CBDC, να αποτελούν εξαίρεση. Ωστόσο, χώρες όπως η Ρωσία φαίνεται να είναι πιο πιθανό να ακολουθήσουν γρήγορα τα βήματα της Κίνας, και οι συζητήσεις είναι σχετικά πολύ προχωρημένες.

Φυσικά, όπως έχει καταστεί σαφές από τα κίνητρα του κινεζικού CBDC που αναλύσαμε παραπάνω, τα κρυπτονομίσματα είναι διαμετρικά αντίθετα με αυτά που έχουν οι Κινέζοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής. Το γεγονός ότι τα κρυπτονομίσματα εγγυώνται την ανωνυμία πιθανώς σημαίνει ότι θα υπονόμευαν τυχόν κέρδη στον αγώνα κατά της πτήσης κεφαλαίων ή της διαφθοράς που διαφορετικά θα μπορούσε να επιτύχει το ψηφιακό γιουάν. Θα ήταν επίσης πολύ πιο δύσκολο να εφαρμοστούν αρνητικά επιτόκια όταν τα κρυπτονομίσματα προσφέρουν εναλλακτική λύση μηδενικού επιτοκίου. Επιπλέον, όσο πιο αυστηρός είναι ο έλεγχος του CBDC, και όσο υπάρχει η πιθανότητα να εμφανίζονται αρνητικά επιτόκια, τόσο πιο γρήγορα ο πληθυσμός ενδέχεται να στραφεί προς τα κρυπτονομίσματα. Φυσικά, οι αρχές το γνωρίζουν πλήρως. Και αυτό μπορεί να εξηγήσει την εχθρότητα των Κινέζων υπευθύνων χάραξης πολιτικής έναντι των κρυπτονομισμάτων. Η Κίνα έχει ήδη απαγορεύσει τις προσφορές νομισμάτων, καθώς και τις ανταλλαγές κρυπτονομισμάτων, αν και σε αυτό το στάδιο εξακολουθεί να επιτρέπει την εξόρυξη τους. Όμως, όσο πιο κοντά φτάνουμε στην ευρεία κυκλοφορία του ψηφιακού γιουάν, τόσο πιο πιθανό είναι η πιο σοβαρή κυβέρνηση να καταργήσει τα κρυπτονομίσματα. Ενώ το 2021 ξεκίνησε ευοίωνα για τα κρυπτονομίσματα, ενδέχεται να αυξηθεί η δυναμική του CBDC και να καταστεί σημαντική πηγή κινδύνου για την κρυπτογράφηση.
 

Τελευταία ενημέρωση: Παρασκευή, 23 Απριλίου 2021, 11:17